Kitesurfing to pływanie na desce ciągniętej przez sterowany z ręki latawiec, który łapie wiatr i przez linki oraz trapez przekazuje ciąg na Twoje ciało. Uczymy tego od 2007 roku na Małym Morzu, płytkiej części Zatoki Puckiej, i w tym przewodniku zebraliśmy to, co naprawdę warto wiedzieć, zanim wejdziesz na wodę: czym ten sport jest, jak działa od strony fizyki, z czego składa się sprzęt, jakie ma odmiany i jak zacząć rozsądnie. Piszemy z perspektywy szkoły, która pływa na tych spotach przez cały sezon, więc zamiast ogólników znajdziesz tu obserwacje z wody.
Czym jest kitesurfing
Kitesurfing to sport wodny, w którym stoisz na niewielkiej desce, a napędza Cię latawiec trzymany na drążku sterowym i linkach. Zamiast żagla zamocowanego do deski, jak w windsurfingu, masz oddzielny latawiec lecący kilkanaście metrów nad wodą, którym sterujesz niezależnie od tego, co robią nogi. Ta dwuczłonowość, latawiec osobno i deska osobno, jest sednem sportu i tłumaczy zarówno jego wolność ruchu, jak i to, dlaczego nauki nie zaczyna się bez instruktora.
Jako dyscyplina kitesurfing uformował się na przełomie wieków, gdy trakcję latawcową połączono z deską do pływania, i upowszechnił w latach dwutysięcznych. W Polsce jego naturalnym domem stały się Chałupy i Półwysep Helski nad płytką Zatoką Pucką, potocznie nazywaną Małym Morzem. To tutaj jest kolebka polskiego kitesurfingu i to tutaj, na tym samym akwenie, mamy naszą bazę od 2007 roku. Płytka, osłonięta woda zatoki jest jednym z powodów, dla których półwysep od dekad przyciąga sporty z żaglem i latawcem.
Jak działa kitesurfing
Napęd w kitesurfingu bierze się z tego, że latawiec jest skrzydłem: opływające go powietrze wytwarza siłę aerodynamiczną, a ta przez linki i trapez ciągnie Cię do przodu. Żeby ten ciąg dało się kontrolować, trzeba zrozumieć dwie rzeczy, które na kursie ćwiczymy najpierw na lądzie: okno wiatrowe i sterowanie barem.
Okno wiatrowe. Stań tyłem do wiatru i wyobraź sobie przed sobą wycinek wielkiej kopuły, sięgający od wody po lewej, przez punkt nad głową, po wodę z prawej. To jest właśnie okno wiatrowe, przestrzeń, w której latawiec może latać. Nie w każdym jego miejscu ciągnie tak samo. Przy krawędziach okna i w zenicie, czyli dokładnie nad głową, latawiec niesie mało mocy i spokojnie tam parkuje. Nisko i centralnie, blisko wody na wprost wiatru, jest strefa mocy, w której ciąg jest największy. Tam robi się starty i tam latawiec potrafi Cię naprawdę pociągnąć. Cała nauka pilotażu polega na tym, żeby świadomie wprowadzać latawiec w strefę mocy i wyprowadzać go z niej.
Sterowanie barem i ciąg. Latawiec trzymasz na drążku, czyli barze, połączonym z nim zwykle czterema linkami o długości kilkunastu do dwudziestu kilku metrów. Przechylasz bar w lewo albo w prawo i latawiec skręca w tę stronę. Odsuwasz bar od siebie i odbierasz latawcowi moc, przyciągasz i moc rośnie. Główny ciąg nie idzie przez ręce, tylko przez trapez zapięty na biodrach, więc dłonie służą do sterowania, a siłę trzyma uprząż.
Jak to ciągnie deskę. Gdy stoisz już na desce, ustawiasz ją lekko na krawędzi i napierasz na nią nogami. Latawiec ciągnie do przodu, deska z płetwami stawia opór w bok i ta gra sił zamienia się w ślizg. Dzięki krawędziowaniu, tak samo jak żeglarz halsujący na wiatr, możesz płynąć nie tylko z wiatrem, ale też wracać pod wiatr do punktu startu. To dlatego samodzielne halsowanie jest ostatnim etapem nauki: dopiero wtedy wracasz tam, skąd wypłynąłeś, bez spaceru brzegiem.
Z czego składa się sprzęt do kitesurfingu
Na komplet do kitesurfingu składa się kilka elementów, z których każdy ma jedno konkretne zadanie. Na kursie dostajesz je wszystkie w cenie, więc na start nie musisz nic kupować.
- Latawiec (kite). Serce zestawu, najczęściej model nadmuchiwany, ze sztywną, napompowaną krawędzią natarcia. Jego rozmiar podaje się w metrach kwadratowych, od kilku do kilkunastu, i dobiera do siły wiatru oraz Twojej wagi. Nasz quiver obejmuje rozmiary mniej więcej od 9 do 16 metrów kwadratowych, żeby złapać i słabszy, i mocniejszy dzień.
- Bar i linki. Drążek sterowy z linkami to Twój łącznik z latawcem: nim skręcasz, dodajesz i odbierasz moc. W barze siedzi też system bezpieczeństwa, czyli szybkozłączka, która w razie kłopotu jednym ruchem uwalnia Cię od ciągu.
- Deska. Najpopularniejsza jest twintip, symetryczna, płynąca w obie strony bez obracania. Do fali używa się desek kierunkowych (directional), a do latania nad wodą desek z podwodnym skrzydłem (foilboard).
- Trapez. Uprząż zapinana na biodrach lub w pasie, która przejmuje ciąg latawca z rąk na ciało, dzięki czemu wytrzymujesz długie sesje bez zrywania dłoni.
- Pianka (neopren). Nad Bałtykiem to nie dodatek, tylko podstawa, bo woda bywa chłodna nawet w sezonie. Grubość dobiera się do temperatury.
- Leash i osprzęt bezpieczeństwa. Leash łączy Cię z systemem bezpieczeństwa latawca, do tego dochodzą kask i, zależnie od warunków, kamizelka.
Pełną listę tego, co wydajemy do wypożyczenia i na czym uczymy, znajdziesz na stronie wypożyczalni sprzętu bez kaucji.
Jakie są dyscypliny kitesurfingu
Kitesurfing nie jest jednorodny: ta sama podstawa, latawiec i deska, rozgałęzia się na kilka odmian, które różnią się sprzętem, warunkami i tym, co robisz na wodzie. Warto je znać, bo podpowiadają, w którą stronę możesz pójść, gdy już opanujesz podstawy.
- Freeride. Swobodne pływanie w obie strony na desce twintip, halsowanie, pierwsze zwroty i wyskoki. Od freeride'u zaczyna każdy i przy nim zostaje większość pływających dla przyjemności.
- Freestyle. Techniczne triki, wyskoki i obroty, często z odpięciem od trapezu (unhooked). Wymaga płaskiej wody i sporej kontroli nad latawcem.
- Wave, czyli pływanie w fali. Na desce kierunkowej, bliżej klasycznego surfingu, gdzie latawiec pomaga złapać i prowadzić falę. Bardziej domena otwartego morza niż płytkiej zatoki.
- Big air. Wysokie, mocne skoki przy silniejszym wietrze, dziś jedna z najbardziej widowiskowych odmian sportu.
- Foil (hydrofoil). Deska z podwodnym skrzydłem, które przy odpowiedniej prędkości unosi całą deskę nad wodę, tak że płyniesz jakbyś lewitował. Foil rusza już przy słabym wietrze, dlatego coraz częściej ratuje dni, w których na klasycznym sprzęcie byłoby za cicho.
Blisko kitesurfingu leży też wingfoil, młodsza dyscyplina, w której zamiast latawca trzymasz w rękach napełnione powietrzem skrzydło (wing). To osobny sport, choć wielu kiterów po niego sięga.
Jak nauczyć się kitesurfingu
Kitesurfingu uczysz się z instruktorem, w stałej kolejności etapów, i najszybciej idzie to jeden na jednego. Samodzielne próby z filmików odradzamy, bo źle wystartowany latawiec potrafi mocno pociągnąć, a bez znajomości procedur łatwo o groźną sytuację dla siebie i innych na wodzie. My szkolimy wyłącznie indywidualnie, bo wtedy cały czas z latawcem należy do Ciebie i w tej samej liczbie godzin robisz wyraźnie szybszy progres.
Naukę prowadzimy w czterech etapach, w których każdy krok opiera się na poprzednim:
- Pilotaż latawca na lądzieZaczynasz bez deski i uczysz się czuć okno wiatrowe oraz prowadzić latawiec tam, gdzie chcesz. To fundament całej reszty.
- Body drag w wodzieWchodzisz do wody bez deski i holujesz za latawcem, ucząc się też wracać po sprzęt. Na płytkim Małym Morzu robisz to, mając grunt pod nogami.
- WaterstartPierwsze wyjazdy na desce z wody, gdy łączysz sterowanie latawcem z ustawieniem deski i wstajesz na pierwsze ślizgi.
- Samodzielne halsyUtrzymujesz kurs, wracasz do punktu startu i pływasz w obie strony. Na tym etapie jesteś już samodzielny.
Z naszej praktyki większość kursantów staje na desce po 6-8 godzinach, sportowcy i osoby obyte z wiatrem zwykle szybciej. To typowy czas, u każdego trochę inny, bo dużo zależy od wiatru danego dnia i od predyspozycji. Jak dokładnie wygląda szkolenie, opisujemy na stronie kursu kitesurfingu 1:1, a jeśli dopiero rozważasz pierwszy raz, zacznij od poradnika kitesurfing dla początkujących.
Gdzie pływać w Polsce
W Polsce kitesurfing skupia się nad Bałtykiem, a jego najbardziej znanym rejonem jest Zatoka Pucka po wewnętrznej stronie Półwyspu Helskiego. Płytka, osłonięta od otwartego morza woda daje spokojne warunki do nauki, dlatego właśnie tutaj, w okolicach Chałup, uformowała się kolebka polskiego kitesurfingu. Pływa się też na otwartym morzu i nad zalewami w innych częściach wybrzeża, ale dla początkujących płaska tafla zatoki jest najprzyjaźniejsza.
Naszym akwenem jest Małe Morze, płytka część Zatoki Puckiej w gminie Władysławowo. Baza stoi na kempingu Małe Morze, jako pierwsza szkoła od strony lądu, przed Chałupami, więc dojeżdżasz do niej najkrócej i omijasz korek w głąb mierzei. Jesteśmy tu jedyną szkołą kite, co daje dużo wolnej przestrzeni na wodzie. Gdy wiatr przenosi się na inne kierunki, dowozimy kursantów motorówką na spoty boczne: przy wietrze północnym na Kuźnicę, przy wschodnim do Swarzewa. Wszystkie nasze spoty na Zatoce Puckiej opisujemy na stronie spotów kitesurfingowych, a charakterystykę bazy w kitesurfingu we Władysławowie.
Ile kosztuje kitesurfing
Wejście w kitesurfing składa się z kosztu nauki i, później, opcjonalnego sprzętu. U nas godzina kursu jeden na jednego kosztuje 220 zł i w tej stawce masz cały sprzęt, łączność radiową oraz asekurację z wody. Skoro do samodzielnego pływania większość osób potrzebuje 6-8 godzin, cały kurs to zwykle około 1320-1760 zł, przy czym płacisz za realnie przepływane godziny.
Własny komplet, czyli latawiec z barem, deska, trapez, pianka i pompka, to w polskich sklepach wydatek rzędu kilku do kilkunastu tysięcy złotych, zależnie od marki, rocznika i tego, czy sprzęt jest nowy czy używany. Dlatego na start nie trzeba go kupować. Gdy pływasz już samodzielnie, wypożyczasz u nas komplet za 150 zł, bez kaucji. Pełne rozłożenie kosztów na czynniki znajdziesz w poradniku ile kosztuje kitesurfing.
Bezpieczeństwo w kitesurfingu
Bezpieczeństwo w kitesurfingu opiera się na sprzęcie z systemem uwalniania i na procedurach, które ćwiczy się od pierwszej lekcji. Każdy bar ma szybkozłączkę, która jednym ruchem odłącza Cię od ciągu latawca, a leash trzyma sprzęt przy Tobie. Nauka, jak i kiedy z tego korzystać, jest równie ważna jak sam pilotaż, dlatego dużą część pierwszych godzin poświęcamy właśnie na reagowanie w sytuacjach, gdy coś idzie nie po Twojej myśli.
U nas przez całą lekcję jesteś z instruktorem na łączności radiowej, więc słyszysz jego wskazówki na wodzie, a w cenie zajęć jest asekuracja z wody. Na dalszych spotach dyżuruje motorówka. Uczymy w standardzie PZKite i IKO, według uznanego systemu szkolenia, tego samego, który obowiązuje na spotach na całym świecie. Kitesurfing pozostaje sportem, w którym pogoda i wiatr potrafią zaskoczyć, więc rozsądny start z instruktorem i sprawdzony sprzęt są tu podstawą.
Kiedy jest sezon na kitesurfing w Polsce
Sezon kitesurfingowy nad Zatoką Pucką trwa mniej więcej od początku kwietnia do końca października. Do pływania potrzebny jest przede wszystkim wiatr, a nad Bałtykiem wieje przez cały ten okres, choć z dnia na dzień warunki potrafią się mocno zmieniać. My jesteśmy na miejscu przez cały sezon jako miejscowi, więc dostosowujemy się do pogody i szkolimy nawet wtedy, gdy woda ma 6-8 stopni.
Wiosną i jesienią bywa więcej wiatru, ale woda jest chłodniejsza, dlatego pianka to podstawa. Latem woda jest cieplejsza, a wiatr często słabszy, co akurat dla początkujących bywa wygodne. Termin nauki najlepiej ustalić z wyprzedzeniem, a przed przyjazdem warto sprawdzić prognozę i kamerę na żywo w warunkach na żywo.
